İç borç stoku Nisan sonu itibariyle 268.8 milyar YTL'ye yükselirken, aynı tarih itibariyle Hazine'nin alacak stoku ise 90.1 milyarı TMSF'den olmak üzere toplam 112.9 milyar YTL'ye ulaştı.

Bunun da yarıdan fazlasını vadesi geçmiş alacaklar oluşturdu. Borcu borçla çevirirken alacaklarını tahsil edemeyen Hazine'nin, bozulan küresel finans koşullarında borçlanma maliyeti ve borç yükü giderek artıyor.

(ANKA) - Ağır borç yükünü yeni borçla çeviren ve küresel finans sistemindeki dalgalanmaların etkisiyle giderek daha yüksek maliyetle borçlanmak zorunda kalan Hazine'nin, toplam iç borcunun yarısına yakın tutarda alacağı bulunuyor. Hazine, yarıdan fazlasının vadesi geçmiş bu alacaklarını tahsil edemediği için fazladan borçlanmak ve faiz ödemek zorunda kalıyor.
ANKA'nın belirlemelerine göre Hazine'nin iç borç stoku Nisan sonu itibariyle 268.8 milyar YTL'ye ulaşırken, 90.1 milyarı TMSF'den, 13.3 milyarı yerel yönetimlerden, 6 milyarı KİT'lerden, bir kısmı da özel sektörden olmak üzere toplam alacak stoku ise 112.9 milyar YTL ile bu borcun yarısına yakın bir büyüklük oluşturdu. Buna göre Hazine'nin her 100 YTL'lik iç borcuna karşılık 42 YTL dolayında alacağı bulunduğu dikkati çekti.
-İÇ BORÇ DÖRT AYDA 13.5 MİLYAR ARTTI-
ANKA'nın Hazine verilerinden yaptığı belirlemeye göre Nisan ayında 1 milyar 588 milyon YTL artan merkezi yönetimin toplam borç stoku 354 milyar 632 milyon YTL'ye yükseldi. Bunun da 268 milyar 794 milyonunu iç, 85 milyar 839 milyon YTL'sini dış borçlar oluşturdu. Nisan ayında iç borç stoku 2 milyar 316 milyon YTL artarken, dış borcun YTL cinsinden karşılığı ise kura da bağlı olarak 726 milyon YTL azaldı.
Yılın ilk dört ayında merkezi yönetimin iç borç stoku 13 milyar 484 milyon, dış borcunun YTL cinsinden tutarı da 7 milyar 664 milyon YTL'lik bir artış gösterdi. Böylece toplam borçta Ocak-Nisan döneminde 21 milyar 147 milyon YTL'lik büyüme yaşandı.
/**
Hazine'nin borcu (Milyon YTL)
İç Dış Toplam
Ara.06 251.470 93.580 345.050
Ocak 07 257.350 95.256 352.606
Şubat 07 263.165 94.906 358.071
Mart 07 263.724 94.159 357.882
Nisan 07 262.336 90.158 352.494
Mayıs 07 258.968 89.095 348.064
Haziran 07 253.718 87.768 341.486
Temmuz 07 256.125 88.108 344.233
Ağustos 07 258.109 89.319 347.428
Eylül 07 258.272 82.989 341.261
Ekim 07 257.488 78.973 336.461
Kasım 07 256.914 79.180 336.094
Aralık 07 255.310 78.175 333.485
Ocak 08 258.468 78.178 336.638
Şubat 08 262.019 79.736 341.744
Mart 08 266.477 86.567 353.045
Nisan 08 268.794 85.839 354.632
**/
-112.9 MİLYARLIK ALACAK-
Hazine'nin TMSF ve yerel yönetimler ile diğer kamu ve özel kuruluşlardan alacağı ise Nisan sonu itibariyle 112 milyar 919.4 milyon YTL'ye ulaştı. Buna göre Hazine'nin alacakları, iç borç stokunun yüzde 42'si oranında bir büyüklük oluşturdu. Hazine alacaklarının 56 milyar 573.3 milyon YTL'sinin vadesi geçmiş, 56 milyar 346 milyonunun ise henüz vadesi gelmemiş alacaklar olduğu belirlendi.
Alacak stokunun en büyük bölümü, el konulan batık bankaların mali yapısını düzeltme operasyonunda gerekli finansmanın sağlanması amacıyla Hazine'nin borçlanarak TMSF'ye yaptığı kaynak aktarımından kaynaklanıyor. Hazine'nin TMSF'ye ikrazen ihraç ettiği devlet iç borçlanma senetleri dolayısıyla Fon'dan toplam alacağı Nisan sonu itibariyle 90 milyar 94.5 milyon YTL'ye ulaşırken, bunun da 49 milyar 155.8 milyon YTL'lik bölümünün vadesi geçtiği halde ödenmeyen borçlar olduğu belirlendi. Devraldığı batık bankalara yönelik mali operasyonlar kapsamında gerekli tahsilatları zamanında yapamayan TMSF, Hazine'ye olan borcunun da büyük bölümünü ödeyemedi.
-BANKACILIK OPERASYONUNUN YÜKÜ KALKMADI-
TMSF'nin 1997'den bu yana devraldığı 22 banka ile ilgili gerek duyduğu finansman, Hazine tarafından ihraç edilen özel tertip tahviller, Merkez Bankası'ndan kullanılan avanslar ve TMSF'nin kendi kaynaklarından sağlandı. Ancak bankacılık operasyonunun finansmanının büyük bölümünün verdiği özel tertip DİBS'lerle karşılanması ve bu kapsamda alacakların zamanında tahsil edilememesi, Hazine'ye ağır bir yük yükledi
Bankacılık operasyonu kapsamında Hazine'nin yaptığı yüklü borçlanmaya karşılık, TMSF'den geri dönüşlerin sembolik tutarlarda kalması, Hazine'nin borçlanma ihtiyacı ve faiz yükünü artırdı. Hazine, ikrazlar kapsamında TMSF'den tahsil edemediği bu hacim için yılda yüzde 18-20 dolayında faiz ödemek zorunda kaldı.
/**
Vadesi geçmiş Hazine alacağı (Milyon YTL)
2001 6.258,4
2002 6.694,6
2003 17.991,1
2004 31.394,3
2005 32.106,4
2006 42.619,0
2007 50.070,6
2008 Nisan 56.573,3
**/
-YEREL YÖNETİMLERİN YÜKÜ-
Hazine'nin TMSF'den sonra en fazla alacağı yerel yönetimlerden bulunuyor. Kullandıkları dış kredilere verdiği garantiler kapsamında gittiği üstlenimler dolayısıyla Hazine'nin yerel yönetimlerden toplam alacağı Nisan sonu itibariyle 13 milyar 279.1 milyon YTL oldu. Bunun da 6 milyar 137.3 milyonunu vadesi geçmiş alacaklar oluşturuyor. Bu tutar, vadesi geldiği halde borçlusu tarafından ödenmediği için garanti kapsamında Hazine'nin üstlenerek ödemek zorunda kaldığı kredileri gösteriyor.
Aynı tarih itibariyle Hazine'nin büyük bölümü EÜAŞ ve TCDD'den olmak üzere KİT'lerden toplam alacağı da 6 milyar 79.8 milyon, Erdemir, Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı, organize sanayi bölgeleri ve Vakıfbank ile Türkiye Sınai Kalkınma Bankası olmak üzere özel kesimden alacağı da 1 milyar 83.9 milyon YTL'ye ulaştı. (ANKA)
(ES/NB/ZG)